Miejscowość Góra (obecnie Nowa Góra) leży na terenie województwa mazowieckiego. W Górze krzyżują się dwie ważne drogi: Warszawa – Bydgoszcz (DK nr 10) i Płock – Płońsk (DW nr 567). Dziś to skrzyżowanie ma formę ronda. I właśnie nieopodal tego ronda, w centrum wsi znajduje się zabytkowy zespół kościelny, nieco skryty w gęstwinie drzew.
Zespół kościelny zawiera 3 składniki: kościół, cmentarz przykościelny i dzwonnicę.
"W małym kościółku na rozstaju dróg, od wieków Pan gromadzi wierny lud.
Tu w tej świątyni, gdzie Mszy Świętej cud, pokój i miłość daje dobry Bóg.
W tym wieczerniku nowy Piastów ród, pokłon i dary składa na ten stół.
Złociste ziarna z mazowieckich pól, aby celebrans przed tron Boga niósł.
Ref: Jakubie strzeżesz wiernie tego miejsca i towarzyszysz pośród krętych dróg.
Z muszlą w swej dłoni drogę nam wyznaczasz, pewnie prowadzisz nas do nieba wrót.
Pełen zadumy patrzysz na ten ołtarz, gdzie kapłan błogosławi wino, chleb.
Za chwilę JEZUS będzie wśród nas gościł, On w Eucharystii ofiaruje się".
(sł. i muz. J. Piegat, 23.01.2022)
Usytuowanie i otoczenie kościoła
Głównym elementem zespołu jest zabytkowy kościół pod wezwaniem św. Jakuba Starszego. Obecnie istniejąca świątynia została zbudowana w 1839 r. staraniem ks. Stanisława Osieckiego, przy wydatnej pomocy parafian, zwłaszcza Bogumiła i Aspazji Kołaczkowskich, podówczas nowych właścicieli Góry. Elewacja frontowa kościoła skierowana jest na zachód (czyli główne wejście jest od strony zachodniej). Przy budowie częściowo wykorzystano elementy wcześniejszej świątyni z 1738 r., która była już bardzo zniszczona. Forma budowy nie przedstawia określonego stylu, jest prosta i skromna, na wskroś polska, oparta na tradycji ludowej, zawierającej zamiłowanie do ciesielstwa.
Obiekt jest usytuowany na planie zbliżonym do krzyża łacińskiego, w formie wydłużonego czworoboku. Wymiary kościoła są następujące: długość 22 m, szerokość 10 m, wysokość 6 m. Wykonany jest z drzewa sosnowego, konstrukcji zrębowej, wzmocniony lisicami, oszalowany na murowanej podmurówce. Prezbiterium ma wyodrębnione z nawy, zamknięte prostokątne. Do prezbiterium od strony północnej dobudowana jest prostokątna kaplica św. Józefa, otwarta ku prezbiterium prześwitem w neogotyckim obramieniu, z ażurową dekoracją w przyłuczach. Od strony południowej zakrystia (długość 4 m, szerokość 3,5 m, wysokość 3 m). Z boku nawy od strony południowej znajduje się prostokątna kruchta, obecnie składzik.
Dwuspadowy dach jest zdobiony na kalenicy ośmioboczną wieżyczką na sygnaturkę, z cebulastym hełmem blaszanym. Na szczycie wieżyczki umocowany jest żelazny krzyż, podobnie jak na szczycie dachu kościelnego od zachodu.
Po stronie północnej kościoła, przy parkanie, wzdłuż osi wschód-zachód stoi neogotycka dzwonnica. Została ona zbudowana przez ks. Konstantego Stupnickiego pod koniec XIX wieku. Ma formę portyku, jest murowana, nieotynkowana, na podmurówce z kostki granitowej. Składa się z czterech słupów połączonych trzema ostrołukami. Całość zamknięta jest dwuspadowym daszkiem, z najwyższym punktem nad centralnym łukiem ze spadkiem w obie strony. Nad skrajnym słupami oraz centralnym łukiem, słupki zwieńczone są metalowymi daszkami i ażurowymi krzyżami. W czasie II wojny światowej Niemcy zrabowali dzwony. Obecne 3 spiżowe dzwony ("Jakub", "Zygmunt" i "Stanisław") zostały zawieszone w 1985 r. przez ks. Stanisława Muzala.
Zespół kościelny otoczony jest ogrodzeniem, murowanym z kamienia polnego oraz łupanego na planie kwadratu, ze ściętymi narożnikami. Ogrodzenie przykryte jest dwuspadowym daszkiem z betonu. Na przedłużeniu osi kościoła, po zachodniej stronie jest trójprzelotowa brama wejściowa, a po stronie południowej znajduje się druga brama. Obie bramy są murowane z cegły, nieotynkowane, składają się z czterech słupów na planie kwadratu przykrytych wielospadowymi metalowymi daszkami z ażurowymi krzyżami.
Parking przykościelny
Parking przykościelny wprawdzie nie jest rozległy, ale został wykonany kilka lat temu dzięki sporym nakładom finansowym parafian. Ma służyć wspólnocie parafii jak najdłużej. W związku z usytuowaniem miejscowości przy głównym szlaku komunikacyjnym, zaistniała konieczność wprowadzenia pewnych regulacji. Otóż ustalono, że na parkingu mogą ustawiać pojazdy wyłącznie:
- uczestnicy trwających aktualnie nabożeństw w kościele;
- inne osoby posiadające zezwolenie duszpasterza parafii.
Dla zwiększenia liczby miejsc do parkowania, w niedziele i święta nakazane, podczas nabożeństw udostępniane jest także podwórze domu parafialnego (na czas próbny). TEREN JEST OBJĘTY MONITORINGIEM!
Dziękujemy za zrozumienie, uszanowanie i przestrzeganie powyższych ustaleń.
Prosimy o dawanie świadectwa wiary oraz zachowanie kultury w otoczeniu miejsca sakralnego, należącym do strefy ochrony konserwatorskiej. Niedopuszczalne i niegodne nie tylko dla katolika, ale po prostu dla człowieka, jest porzucanie w otoczeniu świątyni, gdzie przebywa Najświętszy Sakrament, jakichkolwiek śmieci (np. niedopałków papierosów)!
Wnętrze kościoła
Urokliwe wnętrze świątyni zawiera typowy polski nastrój wiejskiego kościoła. Urządzenie wnętrza, ołtarzy i ławek można określić jako styl ludowo-barokowy. Nad wejściem głównym znajduje się chór, wsparty na czterech kolumnach. Do 1970 r. w kościele była podłoga z desek, następnie założono posadzkę.
Ołtarz główny pozostał z poprzednego kościoła z 1738 r. Ołtarz sięga aż po sam strop. Jest w stylu regencji, z bogactwem ornamentów roślinnych. Ołtarz posiada jedną kondygnację kolumn z ozłoconymi głowicami. Nastawę stanowi wnęka z gipsową figurą Najświętszej Maryi Panny, umieszczoną tam ok. 1900 r. przez ks. Antoniego Rumianowskiego. W 1997 r. na rękach Maryi zawieszono różaniec. Przed statuą na zasuwie widnieje obraz św. Jakuba Starszego, apostoła, patrona kościoła i parafii.
Podczas odsłaniania i zasłaniania figury, Matkę Bożą pozdrawiamy pieśnią:
"MATKO NAJŚWIĘTSZA ZAWSZE DZIEWICO
DUCHA ŚWIĘTEGO OBLUBIENICO,
TOBIE LUD BOŻY DZIĘKI DZIŚ CZYNI,
TU W GÓRZE NASZEJ, W TWOJEJ ŚWIĄTYNI".
(sł. i muz. J. Piegat)
Dwa ołtarze boczne są podobne do ołtarza głównego, a więc w stylu barokowym z rokokową ornamentyką roślinną, pomalowane, o dwóch kolumnach podpierających gzymsowanie. Obydwa ołtarze mają te same wymiary: szerokość 1,8 m, wysokość 4,4 m. Z lewej (północnej) strony nawy stoi ołtarz z obrazem Najświętszego Serca Pana Jezusa i Jezusem Ukrzyżowanym, a z prawej (południowej) strony – z obrazem Matki Bożej Różańcowej (90 cm x 70 cm). Czwarty ołtarz stoi w kaplicy z lewej strony i jest poświęcony św. Józefowi, przedstawionemu na obrazie w nastawie.
Po prawej stronie głównego ołtarza stoi rokokowa chrzcielnica wykonana z jednego pnia drzewa lipowego o wysokości 1 m. Jest w kształcie kielicha, którego czaszę stanowi misa w kształcie łodzi. Przykrycie chrzcielnicy zwęża się ku górze, a jej forma zewnętrzna wyobraża orła wzbijającego się do lotu. Drewniana ambona balkonowa jest usytuowana po lewej stronie nawy głównej, w oddaleniu 6 m od głównego ołtarza. Wejście do ambony prowadzi wprost z kościoła. Półokrągły kielich ambony wypełnia ornamentacja roślinna a wierzch (baldachim) jest przymocowany do sufitu.
Sakrament pokuty sprawowany jest w konfesjonałach, zwanych dawniej spowiednicami. W kościele są 3 konfesjonały. Obok zakrystii stoi duży dębowy obudowany konfesjonał, zakupiony w 1964 r. przez ks. H. Markuszewskiego. Dwa mniejsze odkryte konfesjonały z drzewa modrzewiowego, zostały wykonane w 2002 r. przez ks. W. Leszczyńskiego i zajmują miejsce po obu stronach nawy głównej, mniej więcej w połowie jej długości.
Polichromia świątyni, z przedstawieniami figuralnymi scen z życia Matki Bożej (różańcowe tajemnice radosne i chwalebne), została wykonana w latach 70. XX wieku. W latach 2008-2012 polichromię poddano zabiegom konserwatorskim. Stacje drogi krzyżowej są rzeźbione w drzewie lipowym. Na chórze kościelnym znajdują się organy z 1874 r., 8-głosowe, zbudowane przez firmę Józefa Szymańskiego.
Obecnie w kościele znajduje się 25 modrzewiowych 6-osobowych ławek z oparciami. Zakupił je ks. W. Leszczyński w 2001 r. Ustawione są w 2 rzędach, a 4 stoją po bokach pod ścianami.
Kościół wraz z dzwonnicą i cmentarzem przykościelnym jest wpisany do rejestru zabytków (nr 237). W promieniu 150 m od kościoła rozciąga się strefa ochrony konserwatorskiej.
Kościół jest otwarty w godzinach sprawowanych nabożeństw liturgicznych.
Zarówno kościół jak i dom parafialny posiadają kompletne zabezpieczenie przeciwpożarowe oraz instalację alarmową monitorowaną przez agencję ochrony.
